Rada Nadzorcza ZUS

Prawne podstawy funkcjonowania Rady

Rada Nadzorcza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, będąca jednym z trzech organów ZUS, działa na podstawie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. 2016 r. poz. 963 ze zm.). Ustawa ta określa podstawowe ramy funkcjonowania Rady, w tym przede wszystkim zasady ustalania jej składu oraz zadania, jakie Rada ma realizować. Zadania Rady wynikają także z innych ustaw, np. z ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.). Ważną rolę w funkcjonowaniu Rady Nadzorczej ZUS odgrywa ponadto rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1998 r. w sprawie trybu zgłaszania kandydatów na członków Rady Nadzorczej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, regulaminu Rady Nadzorczej i zasad wynagradzania jej członków (Dz.U. nr 164, poz. 1167 ze zm.). Rozporządzenie to reguluje przede wszystkim szczegółowe zasady organizacji prac Rady.

Zadania Rady

Ustawy regulujące działanie Rady Nadzorczej ZUS wyszczególniają następujące zadania Rady:

  • opiniowanie wniosku ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do Prezesa Rady Ministrów o powołanie Prezesa ZUS,
  • powoływanie i odwoływanie członków Zarządu ZUS na wniosek Prezesa ZUS,
  • ustalanie wynagrodzeń dla członków Zarządu ZUS, z wyłączeniem Prezesa ZUS,
  • uchwalanie regulaminu działania Zarządu ZUS,
  • okresowa ocena pracy Zarządu ZUS,
  • zatwierdzanie rocznego planu finansowego ZUS i sprawozdania z jego wykonania,
  • zatwierdzanie rocznego sprawozdania z działalności ZUS,
  • opiniowanie powoływania i odwoływania głównego inspektora kontroli ZUS,
  • opiniowanie rocznego planu finansowego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) oraz sprawozdania z wykonania tego planu,
  • opiniowanie rocznego planu finansowego Funduszu Rezerwy Demograficznej (FRD) oraz sprawozdania z wykonania tego planu,
  • opiniowanie rocznego planu finansowego Funduszu Emerytur Pomostowych (FEP) oraz sprawozdania z wykonania tego planu,
  • opiniowanie projektu statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
  • opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz zgłaszanie inicjatyw w tym zakresie kierowanych do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego,
  • wybór biegłego rewidenta badającego roczne sprawozdania finansowe ZUS, FUS, FRD i FEP.

Powyższe szczegółowe zadania Rady grupują się w zadania dotyczące planów i sprawozdań sporządzanych w Zakładzie, następnie w zadania dotyczące osób sprawujących funkcje kierownicze w Zakładzie (głównie członków Zarządu) oraz zadania w zakresie legislacji. Różny jest charakter działań Rady wynikających z wypełniania tak zakreślonych zadań. Część zadań ma charakter zatwierdzająco-decyzyjny, część - opiniodawczo-oceniający. Należy też zauważyć, że wymienione zadania Rady dotyczą nie tylko Zakładu jako instytucji, ale czasem także szeroko pojmowanego systemu ubezpieczeń społecznych.

Rada, poza wypełnianiem szczegółowych zadań zapisanych w ustawach, na bieżąco monitoruje funkcjonowanie ZUS zwracając się do Zarządu ZUS o przedstawianie informacji w kwestiach znajdujących się w polu zainteresowania Rady i omawiając te informacje podczas swoich posiedzeń.

Zasady ustalania składu Rady

Rada Nadzorcza ZUS powoływana jest na pięcioletnią kadencję przez Prezesa Rady Ministrów, z tym że skład Rady jest dobierany z klucza trójstronnego. Oznacza to, że członkami Rady Nadzorczej zostają osoby delegowane przez partnerów dialogu społecznego działających w Radzie Dialogu Społecznego, a więc przez związki zawodowe, organizacje pracodawców oraz stronę rządową. Dodatkowo, ze względu na specyfikę dialogu społecznego w sferze ubezpieczeń społecznych, wpływ na skład Rady zapewnia się również organizacjom emerytów i rencistów.

Uwzględniając opisane założenia ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że Prezes Rady Ministrów, powołując Radę Nadzorczą ZUS ustala jej skład według następujących zasad:

  • czterech członków Rady, w tym przewodniczącego, powołuje się na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych,
  • po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji pracodawców,
  • również po jednym członku Rady powołuje się na wniosek każdej reprezentatywnej organizacji związkowej,
  • jednego członka Rady powołuje się na wniosek ogólnokrajowych organizacji emerytów i rencistów.

Taka regulacja oznacza, że liczba członków Rady nie jest wartością stałą, lecz uzależnioną od liczby funkcjonujących w danym czasie reprezentatywnych (ogólnokrajowych) organizacji pracodawców i pracowników, które zgłosiły swoich kandydatów do składu Rady. Biorąc pod uwagę obecną liczbę tych organizacji (cztery reprezentatywne organizacje pracodawców i trzy reprezentatywne organizacje związkowe) w Radzie może zasiadać 12 osób.

 

Organizacja prac Rady

Podstawowym przejawem działania Rady Nadzorczej ZUS są posiedzenia plenarne, podczas których Rada omawia kwestie leżące w sferze jej zainteresowania oraz podejmuje uchwały w sprawach należących do jej zadań. Posiedzenia Rady muszą się odbywać nie rzadziej niż raz na kwartał. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest podejmowanie przez Radę uchwał w trybie pisemnym lub przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Poza tym Rada może powoływać stałe lub doraźne zespoły problemowe w celu opracowania projektu opinii lub stanowiska Rady w określonych sprawach.
W wewnętrznej strukturze Rady Nadzorczej ZUS istotną rolę ogrywa przewodniczący Rady Nadzorczej, który kieruje jej pracami oraz reprezentuje Radę na zewnątrz. Do zadań przewodniczącego Rady należy w szczególności:

  • inicjowanie i organizowanie prac Rady,
  • ustalanie tematyki i terminu posiedzeń Rady,
  • przewodniczenie obradom Rady,
  • powoływanie ekspertów w celu opracowania opinii lub ekspertyzy w sprawach rozpatrywanych przez Radę.

Przewodniczący Rady Nadzorczej pełni również nadzór merytoryczny nad działalnością Biura Rady Nadzorczej, które jest wyodrębnioną komórką Centrali Zakładu, powołaną do obsługi Rady.

Rada może wybrać spośród swoich członków do dwóch zastępców przewodniczącego Rady, którzy w razie nieobecności przewodniczącego wykonują jego obowiązki.

Utworzył/Odpowiada: Anna Borowska - GPR - 28.10.2015 r., godz. 14:29

Udostępnił: Anna Borowska - GPR - 15.09.2017 r., godz. 12:38